डाक्टर केसीप्रति आभार, सबै नेपालीलाई बधाई !!

Also published in Lightnepal



म एक अाम नेपाली हुँ । मैले डाक्टर् गोबिन्द केसी लाई चिनेको छैन । मैले उन्लाई नचिने के भो? उन्ले मेरो भबिस्यमा हुन सक्ने स्वास्थ्य समस्याको निरुपण, उपचार् र ब्यबस्थापनलाई प्रमाणमुखी, बैज्ञानिक र प्रभावकारी बनाउन मेरा लागि भनेर मृत्‍यु सैयामा पन्ध्र दिन सम्म निराहार सुते । मेरो ब्यक्तिगत युद्द उन्ले मलाई चिन्दै नचिनी लडिदिए । तसर्थ मेरो मागलाई मैले थाहा पाउनु अगाडिनै भोक हड्ताल गरेर नौलो तरङग श्रीजना गर्नु हुने मेरो अभिभावकलाई मैले धन्यवाद  नदिए कस्ले दिन्छ?

मुगू र जाजरकोटको कुरै छाडौ, म राजधानी नजिकै बस्ने सर्वसाधारण हुँ । नजिकै दस वटा भन्दा बढी हस्पिटल छन्, तर मलाई रुघा मात्र लाग्दा पनि म कुनै अस्पताल् जान डराउने अवस्था अहिल्यै अाइसक्यो । किनभने मलाई त्यहाँ त्यो अस्पतालमा भए भरको नापजाँच् गराउछ । एभिडेन्स बेस्ड प्राक्टिसमा यथोचित जाँच गराइन्छ र रोगको निदान गरिन्छ नकी अस्पतालमा उपलब्ध जती सबै सबै जाँच पड्ताल । अनी सबैलाई जस्तो मलाई पनि जाच्ने डाक्टर के कस्तो, राम्रो नराम्रो कुन कलेज बाट पास गरेको हो जान्न मन लाग्छ तर प्रतक्ष सोद्न सकिदैन, मिल्दैन पनि । अब पनि अझै मेडिकल माफिया र ब्यापारिहरुलाइ निर्धक्क मेडिकल कलेज् खोल्न, बिरामी र पुर्वाधार नपुर्याइ सोही कोटा सङ्ख्या निरन्तरता दिन वा बढाउन र शहर केन्द्रित कलेज स्थापना गर्न दिइरहेको भए   यती कुरा ग्यारेन्टि थियो: हाम्रा सन्तति हरुले एलोपेथी प्रतिको अविश्वास र चरम आर्थिक असुलीले गर्दा बरु धामी झाँक्री र बैध्यको उपचार् तिर लाग्न वाध्य हुने थिए  । उपचार् पद्दतिमा आएको सुधार र प्रविधिलाई बेवास्ता गरेर उही ढुङगे युग गमनको बाध्यताबाट उनिहरुलाई उन्मुक्ती दिन डाक्टर केसीले गरेको तपस्यालाई सह्राना गर्नै पर्छ । भएका शिक्षण अस्पताल् नै राम्रो सँग नचलिरहेको परिप्रेक्षमा अब दस बर्ष सम्म काठमाडौंले अर्को मेडिकल कलेज झेल्नु पर्ने छैन, त्यस्का लागि पनि केसी प्रति आभार । 

"हो कसैले पनि एउटा नाडी समेत् नछामी, वा एक पटक समेत् स्टेथेस्कोपको प्रयोग वास्तविक बिरामीमा नगरि सर्टिफिकेट लिएर आएको डाक्टर सँग जीवन नै दाउमा राखी उपचार् गराउन वाध्य हुनु नपरोस । "

केसीको माग सम्बोधन नभएको भए तिनै तप्काका जनता मारमा परीरहने  थिए : सन्तानलाई योग्य चिकित्सक बनाउन लालायित बाबुआमा जो पाइला पाइलामा कलेज् प्रशासनबाट चर्को पैसा असुलिको चपेटामा परेका छन् , भारी मुल्य तिर्दा तिर्दै पनि गुणस्तरहिन मेडिकल शिक्षा पाउने युवायुवती जस्ले आफ्नो योवनकालको महत्वपूर्ण हिस्सा मानसिक तनाबमै बिताउनु परेको हुन्छ, अनी स्वभावत: आफ्नो लगानी उठाउन बेचैन् तिनै सिमित सिप भएका डाक्टरबाट उपचारको आशा राख्ने बिरामी ।  अब सातै प्रदेशमा अस्पताल् निर्माणको सोचले जनतालाई सानो जाच र बिशेषज्ञ सेवाका लागि मुख्य शहरहरुमा धाइ रहनु नपर्ने अवस्थाको पारीकल्पना गर्न सकिन्छ जस्ले उनिहरुको दु:ख, खर्च आदी सबै कम गर्ने छ ।      

केसी असफल भएको भए धनीमानिहरुले दिल्ली, ब्यङ्कक, लण्डन वा न्यु वर्कमा गै उपचार् गरिनै रहने थिए तर मानबिय एक अंुल्य चोलामा गरीबको जिन्दगी पनि त्यतिकै महत्वको हुन्छ हैन र?

        

स्वास्थ्य क्षेत्रमा देखिएको तमाम बेथिती र पोलिसी करप्सनलाई उदाङो पार्न र त्यस्मा आवश्यक सुधार सहित्को बिकल्प दिदै डाक्टर गोबिन्द केसी पटक पटक गरी अहिले आठौ पटक अमरण अन्सन सफल भएको छ । हुन त सुरु देखी अहिलेसम्म केही कुरा सुधारिएता पनि धेरै धेरै कुरा बाँकी छन् । समानान्तर सरकारको रुपमा अहिले छाएको अख्तियार जस्ले मेडिकल सुशासनलाई प्रदुशित बनाएको छ, हो त्यस्लाई समेत् नियमन गरी आवश्यक ठहरे सजायको दाहेरामा लेराउन जनप्रतिनिधीले भरिपूर्ण संसद नै चाहिने रहेछ । उन्को अन्सनको पन्ध्रौ दिन सरकारी बार्ताटोलिका संयोजक स्वास्थ्य सचिब डाक्टर सेनेन्द्रराज उप्रेती र उनिबिच बिबिध सहमतिमा हस्ताक्षर भै अन्सन तोडिएको छ । पन्ध्र पन्ध्र दिन सम्म गहन बिषयपरिवेश नहुँदा लाग्थ्यो सिघ्र माग सुनुवाई हुन पाटिकै झन्डा उठाउनु पर्ने थियो की अथवा कतै उपल्लो एलिट तहबाट दबाब र पैसा पो चाङ् लाग्या थियो कि? यो शंका गर्ने बातावरणको श्रीजना सांसदहरु स्वयमले श्रीजना गरेका हुन । कसैले केसिका राजनैतीक मुद्दामा नजाने भने कसैले कानमा तेल हाले, कुरा उस्तै उस्तै हो ।   

"दलिय स्वार्थ भन्दा कदाचित माथि मुन्टो उठाउन नसक्ने तमाम नेताहरुलाई चुनौती: अब आएन्दा यस्ता सम्बेदनशिल बिषयहरुमा समय मै ध्यान आकर्षित गर्नु होला नत्र तपाईंहरुको मौनता र ढिलासुस्तीले तपाईंहरुकै राजनीतिक भबिस्य श्मसान तिर लम्कि रहने छ ।"

संसदमा खुट्टा तानातान गर्दा, कुर्सीका लागि हानाहान गर्दा उता एक निस्वार्थ चिकित्सक दुई साता सम्म मरणासन्न सुतिरहेको थियो । गर्ने ध्यय भए जमानामा कुनै दलले वा तिन्का नेताले यी मुद्दा उठाउथ्यो, बुढो हड्डिले बारम्बार किन अमरण अन्सन बस्नु पर्थ्यो र? बन्द, चक्काजाम र गुरिल्ला युद्द छेडेर शक्तीकेन्द्रमा आएका महोदयहरुले सत्याग्रहको महत्वलाई धेरै ढिला मात्र बुझ्नु भयो । तर खैर, राम्रो पक्ष आखिर बुझ्नु त भयो । दलिय स्वार्थ भन्दा कदाचित माथि मुन्टो उठाउन नसक्ने तमाम नेताहरुलाई चुनौती: अब आएन्दा यस्ता सम्बेदनशिल बिषयहरुमा समय मै ध्यान आकर्षित गर्नु होला नत्र तपाईंहरुको मौनता र ढिलासुस्तीले तपाईंहरुकै राजनीतिक भबिस्य श्मसान तिर लम्कि रहने छ । 

त्यस्तो आदर्श ब्यक्ती जो जाजारकोटमा जनता हैजाले मरिरहेका बेलामा राजधानीको सुबिधालाई लत्याइ आफ्नै ज्यान धरापमा राखी खाइ नखाइ उपचार् गर्न जान्छ, प्राकृतिक प्रकोपका शिकार बनेका बर्मेलीहरुलाई सेवा गर्न प्रशासनिक् उल्झन नहोस् भनि भेस परिवर्तन गरेर म्यान्मार छिर्छ, जस्को पहिलो धर्म सदैब बिरामीको सेवा नै रहयो, अनि विद्यार्थीको गुणस्तरीय शिक्षा नै रहयो, हो त्यस्तो आदर्श ब्यक्ती अहिले हामीले शान्तिपूर्ण सत्याग्रहको लिडरको रुपमा पाउनु हाम्रो अहोभाग्य हो, जस्ले अन्त्यमा परिणाम् दिएरै छाड्यो । सिमित मुद्दाहरुबाट उठेको यो आन्दोलन अाठौ चरणमा अाइपुग्दा सन्स्क्रिती र कुरिती बिचको लडाईं बन्यो, बेथिती र सुशासन बिचको लडाईं बन्यो । वास्तवमै भन्नु पर्दा यो न्याय र लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउने सत्याग्रह थियो, जस्ले यस्को बिरोध गरिरहेका छन् तिनिहरुकै पनि हितको लागि  थियो ।

[email protected]